Таны хөлийн гүнд, шилбэний ясны ард нэгэн хүчирхэг булчин нуугдаж байдаг. Энэ бол soleus булчин. Энэхүү булчин нь “хоёр дахь зүрх” гэж нэрлэгддэг бөгөөд хөлийн судсаар урсах цусыг цээж рүү шахаж, жинхэнэ зүрхэнд ачаалал багасган, бүх биеийн цусны эргэлтийг дэмжих чухал үүрэгтэй. Бидний “хоёр дахь зүрх” нь шилбэний булчинд байдаг бөгөөд энэ нь цусыг цээж рүү буцаан шахдаг – мөн бүлэнгээс сэргийлэхийн тулд хөдөлгөөн шаардлагатай байдаг.
Бүлэн” гэдэг нь цусны бүлэн (thrombus) буюу судасны дотор үүссэн цусны бүлэгнэл юм.
-
Энэ нь судасны ханыг хааж, цусны урсгалыг саатуулдаг.
-
Ихэвчлэн удаан хөдөлгөөнгүй байх (жишээ нь, олон цаг суугаа ажил, нислэг) үед хөлний венийн судсанд үүсэх аюултай.
-
Хэрэв бүлэн ховхроод уушги, тархи, зүрхний судсанд очвол уушгины бөглөрөл, тархинд цус харвалт, зүрхний шигдээс зэрэг ноцтой өвчин үүсгэдэг.
Яагаад хөдөлгөөн зайлшгүй хэрэгтэй вэ?
Soleus булчин зөвхөн хөдөлж байх үед ажилладаг. Харин удаан хугацаагаар суугаа эсвэл хөдөлгөөнгүй зогсож байвал цус доод мөчдөд хуримтлагдаж, дараах эрсдэлүүд үүсч болзошгүй:
- Хөлийн хаван
- Өргөссөн венийн судас
- Цусны бүлэн (тромбоз)
Булчинг идэвхжүүлэх энгийн аргууд
Зарим маш энгийн хөдөлгөөн soleus булчинг идэвхжүүлж, цусны урсгалыг сайжруулахад хангалттай:
- Цаг тутамд богино хугацаанд алхах
- Ажлын ширээнээс босож сунгалт хийх
- Сууж байхдаа өсгий өргөх дасгал хийх
- Хөлийг өндөрт байрлуулах
- Шахалтын оймс хэрэглэх (ялангуяа хаван үүсдэг бол)
- Цусны сахарыг зохицуулах ба бодисын солилцоо
Сүүлийн үеийн судалгаанууд soleus булчинг чиглэсэн дасгалууд — жишээ нь сууж байхдаа өсгий өргөх хөдөлгөөн — нь:
- Цусан дахь сахарын хэмжээг бууруулах
- Инсулины мэдрэг чанарыг сайжруулах
- Бодисын солилцоог дэмжих зэрэг эрүүл мэндийн өргөн хүрээний ашиг тус үзүүлж байгааг тогтоожээ.
“Хоёр дахь зүрх”-ээ хамгаалаарай
Та өглөө ажилдаа явахдаа, өдрийн хоолны дараа босож алхахдаа, эсвэл ширээний ард хөлөө хөдөлгөх үедээ энэ чухал булчинг ажиллуулж, зүрх судасны системээ дэмжиж байдаг. Хамгийн гол нь өдөр бүр бага багаар, тасралтгүй хөдөлж байх юм.
Энэ нийтлэл нь зөвхөн мэдээллийн зорилготой бөгөөд мэргэжлийн эмчийн зөвлөгөө, онош, эмчилгээний оронд ашиглагдахгүй. Эрүүл мэндийн асуудалтай бол эмчид хандаарай.
Эх сурвалж: Hamilton, M. T., et al. (2022). A potent physiological method to magnify and sustain soleus oxidative metabolism improves glucose and lipid regulation. Frontiers in Physiology. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9404652/
