Сүүлийн жилүүдэд ухаалаг утас бидний амьдралын салшгүй хэрэгсэл болсон ч энэ технологи хамгийн түрүүнд хэнд нөлөөлж буйг бид заримдаа мартах нь бий — хүүхдүүдэд. Дөнгөж хэлд орж буй бяцхан үрс хүртэл дэлгэц рүү шууд татагдаж, дураараа асааж унтраадаг үе иржээ. Гэхдээ шинжлэх ухааны олон судалгаа энэхүү “эрт цахим хөгжил” нь хүүхдийн бие, сэтгэлзүйн хөгжилд хэд хэдэн бодит эрсдэл дагуулдгийг анхааруулсаар байна.
Унтах хэмнэл алдагдаж, хүүхэд амаргүй болох нь
Олон улсын судалгаагаар ухаалаг утас болон бусад дэлгэцтэй төхөөрөмжийг оройн цагаар ашиглах нь хүүхдийн унтах гормон мелатонины ялгаралтыг бууруулдаг болох нь тогтоогджээ (MDPI). Үүний үр дүнд унтахад удаан хугацаа шаардагдах, шөнө сэрэх, өглөөд ядарсан мэдрэмжтэй байх зэрэг шинж илэрдэг.
Хүүхэд хангалттай унтаж амрахгүй бол анхаарал төвлөрөл, дархлаа, сурлагын амжилтад хүртэл сөргөөр нөлөөлдөг.
Хараа муудах, нүд ядрах нь улам л нэмэгдэж байна
Өнөөдөр бага насны хараа муудах тохиолдол дэлхий даяар эрчимтэй өсч байгаа бөгөөд гол шалтгааны нэг нь дэлгэцийн хэрэглээ гэж мэргэжилтнүүд онцолжээ (DrSnyder.org). Удаан хугацаагаар ойроос ширтэх нь хүүхдийн нүд ядарч улайх, холын хараа муудах эрсдэлтэй.
Мөн хүүхдүүд дэлгэц ширтэж байхдаа анивчихаа мартдаг тул нүд хуурайшиж, загатнах, толгой өвдөх зэрэг шинжүүд ихэвчлэн дагалддаг.
Идэвхгүй хэв маяг – хөдөлгөөнгүй амьдралын эхлэл
Дэлгэцийн хэрэглээ нэмэгдэхийн хэрээр хүүхдүүдийн хөдөлгөөн буурч, гадаа тоглох цаг эрс багасдаг. Судалгаагаар дэлгэцийн хэрэглээ ихсэх тусам таргалалт, булчингийн сулрал, зүрх-судасны эрсдэл нэмэгдэж байгааг дурдсан байдаг (ScreenTimeInstitute).
Хүүхдийн бие махбод идэвхтэй хөдөлгөөнөөр дамжин хөгждөг гэдгийг бид хэзээ ч мартаж болохгүй.
Тархины хөгжил, хэл ярианд нөлөөлөх нь
Бага насанд ухаалаг утасны хурдан хөдөлгөөнтэй дүрс, хүчтэй өдөөлттэй контент тархинд хэт ачаалал өгч, хүүхдийн анхаарал төвлөрөл сулрах нэг хүчин зүйл болдог (Kalyzee Research).
Мөн бодит амьдрал дээрх харилцааны цаг багассанаар хэл, ярианы хөгжил удаашрах, бусадтай харилцах чадвар сулрах эрсдэл бий.
Өсвөр насанд хүрэхэд нь цахим донтолт, ганцаардал, түгшүүр зэрэг сэтгэлзүйн асуудлууд илрэх магадлал нэмэгддэг болохыг Springer судалгаанд онцолсон байна.
Нийгмийн харилцаа сулрах эрсдэл
Бодит тоглоом, найзуудтайгаа харилцах, гэр бүлийн халуун дотно орчин — эдгээр нь хүүхдийн зөв төлөвшилд зайлшгүй хэрэгтэй. Гэтэл ухаалаг утас эдгээрийг бага багаар орлуулж эхэлдэг.
Судалгаагаар дэлгэцэнд хэт татагдсан хүүхдүүдийн нийгмийн ур чадвар сул, бусадтай харилцахдаа итгэлгүй, богино зан төлөвшилтэй болох нь элбэг байдаг (SpringerLink).
Эцэг эхчүүдийн баримтлах хэрэгтэй зарим зөвлөмж
-
Дэлгэцийн цагийг насанд нь тохируулан хязгаарлах
-
Орой унтахаас өмнө 1–2 цаг дэлгэц ашиглуулахаас зайлсхийх
-
Гэр бүлээрээ гадаа гарах, хөдөлгөөнтэй тоглоомуудыг түлхүү сонгох
-
Нүдний үзлэгийг тогтмол хийлгэх
- Авьяас чадварыг нь хөгжүүлэх
-
Хүүхдийн насанд тохирсон чанартай, боловсролын контент сонгох
Ухаалаг утас бол бидний амьдралыг хөнгөвчилдөг хэрэгсэл боловч хүүхдийн хувьд зөв зохистой хэрэглээгүй тохиолдолд ирээдүйн хөгжлийг нь сулруулах бодит эрсдэлтэй. Тиймээс бидний хийх хамгийн том үүрэг бол хүүхдүүдээ төхөөрөмжөөс хол байлгах биш, харин зөв дадал, зөв хэрэглээг сургах явдал юм. Эрүүл өсөж торних хүүхэд — эрүүл ирээдүй. Хүүхдийн сэтгэцийн эрүүл мэнд хамгаас чухал.
Энэхүү мэдээлэл нь зөвхөн ерөнхий мэдээ, мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд мэргэжлийн эмчийн зөвлөгөөг орлохгүй. Эрүүл мэндийн асуудалтай бол эмч эсвэл мэргэжлийн байгууллагад хандахыг зөвлөж байна. Манай мэдээллийг авах, гээхийн ухаантай уншаарай. Танд талархлаа.
Ашигласан материал: UCSF (University of California, San Francisco)
“Preteens: More Screen Time Tied to Depression & Anxiety Later”
https://www.ucsf.edu/news/2024/10/428581/preteens-more-screen-time-tied-depression-anxiety-later
